Add some images first for Slideshow:1

Gródek na dawnych mapach


Podczas czerwcowego Święta Gródka byłem na wykładzie prof. Wiaczasłaua Szwieda. Rzecz dotyczyła prezentacji dociekliwych poszukiwań naszej mieściny Gródek na mapach historycznych. Potem, we wrześniu, „Wiadomości Gródeckie” zamieściły skrót wystąpienia historyka z Republiki Białoruś. Pierwszy raz z niemałym trudem przeczytałem cały białoruskojęzyczny tekst. Słowo ulatuje, litera zostaje.
Zachęcający do czytania tytuł artykułu brzmi: „Haradok na mapach od średniowiecza do współczesności”. Polskojęzycznemu czytelnikowi przedstawię w skrócie efekty dociekań z nazwą naszego Gródka na mapach. Dla klarowności pominę wydawcę mapy, podając jedynie tytuł.
1. Magnus Dukatus Lithuaniae, 1613; 1648 – Grodek
2. Mapa Królestwa Polskiego i WKL, 1753 – Grodeck
3. Tabula Poloniae et Lithuaniae, 1772 – Grodek
4. Magnus Dukatus Lithuaniae, 1780 – Grodek
5. Słonimskaja Gubiernia, 1796 – Gorodek
6. Grodzienskaja Gubiernia, 1863 – Grodek
7. Grodzienskaja Gubiernia, 1898 i 1903 – Grodek
8. Tapagraficznaja Karta Zachodniaj Rasii, 1912 – Grodek
Jak widać, pomimo czasu, zmian politycznych i przynależności terytorialnej nazwa własna Gródek pozostawała niezmienna. Z przyczyn językowych, fonetycznych miały miejsce drobne zmiany. Nie wnosiły nic szczególnego. Gródek pozostawał ciągle Gródkiem. Z własnych dociekań w internecie znalazłem np. mapę z 1665 gdzie nazywa się Grdeck, a niedaleko widnieje Jolowka – stara Jałówka. Powtarzający się rdzeń „Gr” nigdy nie zamienił się na „Gara” czy „ Hara”.
Idąc tym szlakiem pokażę czytelnikowi kilka historycznych materiałów dotyczących tego tematu.
Wniosek z dociekań jest jeden: nazwę Gródek uszanowali pruscy jak i rosyjscy zaborcy, czy niemieccy okupanci. Polskie „o” z kreską, czyli „ó” zastępowano pisząc „o”. Taki „kosmetyczny” zabieg niczego nie zmienia.
Nazwa miejscowości, podobnie jak każde nazwisko jest własnością, rzeczą na swój sposób uświęconą i nikt nie powinien jej zmieniać.
Szukanie na mapach historycznych Haradka nie powiodło się. Uporczywe nazywanie tej starej, polskiej mieściny Haradok podczas wykładu nie zmieni prawdy historycznej i ukazanych faktów. Mantrowanie jest dobre w duchowości niektórych kultur – nie w nauce. Niektórzy mieszkańcy tej ziemi, w potocznej mowie nazywają Gródek – Haradok, co jest naturalne i nikomu specjalnie nie przeszkadza. Jednak profesorowi historii – kapłanowi prawdy podczas publicznego wykładu nie powinno się to zdarzyć.
W analizowanym tekście profesor Szwied napisał ponadto m.in: „Na dosyć unikatowej mapie „Słonimskaja Gubiernia. 1796r.” widzimy nazwę Grodek, a obok symbol krzyża, co informuje… o prawosławnej cerkwi.” Podobnie w innym miejscu dotyczącym 1648 roku używa podobnego wyrażenia- prawasłaunaha chrama.. Z dużym prawdopodobieństwem można określić, że w Gródku od 1610 do 1839 roku była cerkiew unicka, podległa Rzymowi – nie Moskwie. Sęk w tym, że unici to nie prawosławni. Inaczej mówiąc przez 229 (dwieście dwadzieścia dziewięć) lat nie było tutaj prawosławia. Trudno zatem zgodzić się z takim opisem faktów dotyczących duchowości ówczesnych Gródczan.

JAN BOGDAN BOCZKO

Komentarz
Jak wiadomo, językiem urzędowym Wielkiego Księstwa Litewskiego, w granicach którego leżał też Gródek, do początku XVII w. był język ruski (na naszych terenach przekształcił się on stopniowo w białoruski). Pierwotna – oryginalna – nazwa naszej miejscowości to GORODOK (wymawiana HORODOK). I taka widnieje w ówczesnych dokumentach, jak choćby w „Rewizji puszcz WKL” z 1559 r. Jedną z konsekwencji unii polsko-litewskiej było późniejsze stopniowe spolszczanie urzędowych nazw miejscowości. Stąd od XVII w. na mapach pisano już GRODEK.

Jerzy Chmielewski▲

Historia Domu Kultury

Pomysł zbudowania placówki kulturalnej zrodził się w Gródku pod koniec lat pięćdziesiątych.... Więcej

Rada Programowa

Rada Programowa Gminnego Centrum Kultury jest społecznym organem doradczym dyrektora placówki i on ją powołuje. Do tego gremium należą osoby z różnych środowisk w gminie. Więcej

Dom Kultury +

Jesienią 2010 r. Gminne Centrum Kultury w Gródku zostało zakwalifikowane do ogólnopolskiego programu Dom Kultury +, koordynowanego przez Narodowe Centrum Kultury w Warszawie. Więcej

Siłownia " MASTER"

Siłownia mieści się w piwnicy budynku Gminnego Centrum Kultury. Dysponuje bogatym i urozmaiconym sprzętem do ćwiczeń.

Więcej

Grupa "KŁOSY"

Grupa powstała jesienią 2000 r. z inicjatywy Jana Karpowicza. Od początku jej ster objął Konstanty Kozłowski. Więcej

Usługi

Usługi świadczone przez GCK (wynajem sal, miejsca na stoiska na imprezach). Więcej
GMINNE CENTRUM KULTURY


Gminne Centrum Kultury w Gródku

16-040 Gródek, ul. A. i G. Chodkiewiczów 4
Tel/fax 85 718 01 36
biuro@gckgrodek.pl

NIP: 966 18 94 163 REGON: 2001 399 73

BS Białystok O/Gródek
68 8060 0004 0390 0202 2000 0050